19 Aralık 2010 Pazar

Eşme yörüklere vatan ,dillere destan ,kilimlere nakış olmuş bir TÜRK diyarıdır

EŞME Eşme yörüklere vatan olmuş,dillere destan olmuş,kilimlere nakış olmuş bir TÜRK diyarıdır.

Takmak'ın kaza merkez oluşundan köy haline gelişine kadar hiç değişmeyen vaziyetini Buldan Kaymakamı iken Eşme Kaymakamlığını ziyaret eden şair EŞREF şu hicri ile çok güzel ifade etmiştir: Kazara kaza olmuş Eşme kazası Koyun gütmekten gelir encümen azası Koyuna gazap ederse eğer Hûda'sı Ona mesken olsun Eşme kazası Eşme dedikleri iki dükkan, bir fırın Peynir ekmek yiye yiye ne ağız kaldı ne burun

Eşme, Uşak ilinin batısında yer alan, nüfus ve yüzölçümü bakımından ilin en büyük ilçesidir. Manisa iline bağlı bir ilçe iken 1953 yıllında Uşak il olunca Uşak’a bağlanmıştır. İl merkezine 74 km mesafedir. Rakımı 823 m dir. 1990 sayımına göre ilçe merkezi 13 700 nüfusa, köyleri ile birlikte 40 956 nüfusa sahiptir. İzmir-Ankara demiryolu üzerindedir. Uşak-Alaşehir karayolu buradan geçmektedir. 27 Auğustos 1920’de Yunan işgaline uğramış, 3 Eylül 1922 de düşman işgalinden kurtulmuştur. Kıyı Ege ile İç Ege arasında iklim bakımından bir geçit bölgesidir İlçenin ekonomisi tütüncülük, hayvancılık ve kilim dokumancılığına dayanır. Eşme kilimleri kendine has desen, renk bakımından Anadolu’nun diğer kilimlerinden ayrı bir özelliğe sahiptir. Eşme Takmak kilimleri, kök boya ve aktısı, çözgüsü yün olan pastel donuk reklerden oluşmaktadır. Aranan kilimlerden olup, yurt dışına ihraç edilmektedir. Tütün Eşme’nin tarımında öneml, bir yer işgal eder. İlçede, kaliteli tütün üretilmektedir. Geçiminde önemli bir yeri vardır. Ekonomik şartların zorluğu halkı okuyarak meslek kazanmaya, ya da yurt dışına isçi olarak gitmeye zorlamıştır. Bu durum ilçenin kültür hayatında belirgin bir durum yaratmıştır. Uşak ilinin batısında yer alan Eşme ilçesi gerek nüfusu ,gerek yüzölçümü bakımından îlimizin ikinci büyük ilçesidir. Tarihin ilk çağlarından beri değişik milletlere merkez olan Eşme'nin ilk sakinlerinin Eşmeli Aşiretinden olduğu rivayet edilmektedir. Eşmeli aşiretinin bu adı nereden aldığı bilinmemekle beraber,Eşme pınarların başına yerleşen aşiret oymaklarına veya göç kafilelerine verilen isim olarak düşünülmektedir.İlçemiz Türk aşiretlerinde Esmeli, Kacar, Harmandalı,Kızılkeçeli, Karatekeli, Sankeçili, Santekeli.Sankeçeli, gibi aşiretlere yurt ve oba olmuştur. Bu aşiretlerin bazılarının varlığını halen devam ettirmekte olup. Karakeçili aşiretinin Urfa ve Bilecik te ,Eşmeli aşiretinin de Kocaeli'ndeki aşiretlerle kan ve akrabalık bağlarının bulunduğu bilinmektedir. Osmanlı döneminde Denizli ilinin Mutasarrıflık olması ile birlikte Güreinay, Sirge Nahiyeleri ile birleştirilerek Eşme Kazası adı ile bu il' e bağlanmıştır. (1865)daha sonra Manisa iline bağlanmış.ilçe merkezi 1934 yılında ulaşım durumu göz önünde bulundurularak Takmak tan Eşmeye taşınmıştır. 1953 yılında Uşak Kazasının İl olması ile birlikte Uşak'a bağlanmıştır. Batı Anadolu'da Uşak İli'ne bağlı bir ilçe olan Eşme’nin. 62 köyü vardır. Bu ilçenin yazın kuruyan, kışın gürleşen dereleri. kuzeyde Gediz, Büyük- Menderes ırmaklarına karışır. Manisa'nın Selendi, Kula, Alaşehir ve Sarıgöl ilçelerine komşudur. Denizden yüksekliği 823 m. olup, il merkezi Uşak'a yeni asfalt şose ile 61 km. ve demiryolu ile 69 km. mesafededir. Eşme ilçe merkezi, daha önce şimdiki kasabanın 5 km. kuzeydoğusundaki Takmak köyünde idi. 1920 yılında Yunan işgaline uğramış. İstiklal Savaş’ımızın zaferle sona ermesi üzerine, işgalci Yunanlılar tarafından; kışlaları, hükümet konağı ve çarşısı yakılmış olan bu eski ilçe merkezi, bir harabeye dönmüştü. 3 Eylül 1922'de Kahraman Ordumuzun Takmak'a girmesi ile, Eşme de düşman işgalinden kurtulmuştur. Yunanlıların yakıp yıkması ile harabeye dönen Takmak'ın imarının güçlüğü yüzünden, Manisa İl Genel Meclisi Kararı ile ilçe merkezinin, Afyon-İzmir demiryolu üzerinde Elvanlar İstasyonu yanındaki araziye kurulması gerçekleştirilmiştir. 26 Mart 1934'de Kaymakamlık. Elvanlara taşınmıştır. Bu yeni ilçe merkezi kısa sürede gelişmiş, bugün Uşak'ın en büyük ve mamur bir ilçesi haline gelmiştir. Eşme ilçesi, 1953 yılına kadar Manisa İli'ne bağlı iken, aynı yıl il olan Uşak'a (Uşak Kütahya'nın ilçesi idi) verilmiştir. Eşme adının, çok uzun bir geçmişi vardır. Büyük Osmanlı Tarihçisi Müneccimbaşı Ahmed - Dede'nin Cami-üd-Düvel'inin kaynağına göre, Germiyanoğulları Beyliği'ni kuran ve Kütahya'yı merkez edinen Alişir oğlu l. Yakup Bey'in 1302 yılında sahip olduğu Banaz, Kula ve Denizli bölgeleri ile birlikte Eşme de, onun mülkiyetinde idi. Sultan Yıldırım Bayezid 1390'da Germiyanoğulları Beyliği'ni II. Yakup Bey'in elinden alarak. Osmanlı idaresine bağlamıştı. Bu bilgilerden, Eşme bölge adının, Germiyanoğulları zamanından ve en azından günümüzden 692 yıl öncesinden kalma olduğu, anlaşılmaktadır. Eşme İlçesi köylüleri'nin atalarından kalma hatıralarına göre. Eşme adı, bu addaki Yörük oymağı'ndan kalmadır. Bugün. Eşme'deki en büyük aşiret Horasan'dan gelme olduklarım bilen Kargılı, Küşeli ve Çıkılı adlı uç oymağı bulunan Kaçarlar'dır. Eşme Yerlilerinden öğretmen Elif Hale hanımın dedelerinden aldığı bilgilere göre, ilçe merkezi Elvanlar'a, Antalya'nın Almalı yöresinden gelme Sarıkeçili de denilen Sarıtekeli Yörükleri; Banaz 'da Kızıltekeli Yörükleri, Kıranköy' de Matan Yörükleri, Eşme-Alaşehir arasındaki Ziyanlar köyünde Horasan Yörükleri, Hardallı ve Kayalı köylerinde Hardallı Yörükleri yerleşmişlerdir. Eşme'de öteki Yörük obalarından bilinenler: Acem Yörükleri. Bekişli, Güllü, Kıllılar, Kirliler ve Tülüler'dir. Bugün Eşme köy adlarından bir kısmının Yörük veya Türkmen oba ya da oymaklarına göre anıldığı görülüyor: Aydınlı, Bekişli, Bozlar, Caberler, Davutlar, Delibaşlı, Dervişli, Elvanlar (ilçe merkezi). Emirli, Eşmeli, Fakılı, Güllü, Harmandalı, İsalar, Kandemirler, KaraAhmetli, Karabacaklı, Karacaömerli. Kazaklar, Köseler, Manavlı, ve Takmak köyleri gibi İlçe ekonomisi tarıma ve dışa dönüktür. Tarımın yanı sıra, hayvancılık da gelişmiştir. Kasaba balkının geçim kaynaklarından biri kilimciliktir. Yılda orta boyda, 5-7 bin kilim dokunur, Eşme'nin Takmak, Kolankaya, Bozlar, Karacaömer,Akçaköy. Emirler ve Fakılı köylerindeki el tezgahlarında dokunan kilimler, piyasada çok tutuna gelmiştir. Eşme'nin Kaza Oluşuna Ait Tarihi Bilgiler 19. Yüzyılının ikinci yarısına kadar Eşme (Beş Kaza) adı ile anılan nahiyelerden birisidir. Bu nahiyeler Selendi, Sirge, İnay, Güre ve Takmak 'tır. Bu nahiyelerin beşine birden kaza deniliyor, hepside Denizli iline bağlı bulunuyordu. Bu nahiyeler de o zamanın Hükümet teşkilatına göre müdür (Müdür ağa), tapu memuru ile Askerlik şubesi bulunuyordu. Denizli mutasarrıflık olduğu zaman Takmak 'ta kaza merkezi olmuş, Güre, İnay, Sirge nahiyeleri yeni kazaya bağlanarak Eşme adını almıştır. 1965 yılında Elvanlar 'dan tren geçmeye başlayınca Elvanlar Takmak yolu yapılmaya başlanmış ve 1990 yılının sonlarına doğru tamamlanmıştır. Tren yolunun Elvanlar 'dan geçmesi ile kaza merkezinin buraya nakli düşünülmüş, hatta bir iki ay kadar hükümet memurlarının Elvanlar 'da oturmak zorunda kaldıkları söylenmiştir. Fakat Takmak 'lılar buna muhalefet etmişler, kaza merkezini yetmiş yıl Takmak 'ta tutmaya muvaffak olmuşlardır. Bu müddet içinde Takmak ne sanat, ne de ticaret bakımından bir ilerleme göstermiştir. Komşu kaza olan Uşak, Kula ve Alaşehir alabildiğine her bakımdan yükselirken Eşme hep eski halini muhafaza etmiştir. Kazanın kalkınması için ufak tefek teşebbüslerde bulunulmuş ise de yol ve ulaşım merkezi olmadığından müspet bir sonuç alınamamıştır. Takmak'ın kaza merkez oluşundan köy haline gelişine kadar hiç değişmeyen vaziyetini Buldan Kaymakamı iken Eşme Kaymakamlığını ziyaret eden şair EŞREF şu hicri ile çok güzel ifade etmiştir: Kazara kaza olmuş Eşme kazası Koyun gütmekten gelir encümen azası Koyuna gazap ederse eğer Hûda'sı Ona mesken olsun Eşme kazası Eşme dedikleri iki dükkan, bir fırın Peynir ekmek yiye yiye ne ağız kaldı ne burun EKONOMİ a)Dokumacılık' Eşme kilimleri evlerde “Istar” denilen dik tezgahlarda dokunur.Yöremizde tezgaha kilim ağacı da denir.Kız çocukları 7-8 yaşlarında annelerinin yanında tezgaha oturur ve kilim dokumaya başlar.Dokuduğu kilime duygularını,umutlarını,hayallerini katar.Yani kilimi hayatının bir parça sı haline getirir.Yöremizde incelenen kilimlerde en yaygın olarak kullanılan renkler;kırmızı,lacivert,yeşil,kahverengi,siyah,be yaz ve mavi olarak belirlenmiştir.Yöremizde üretilen kilimlerde renk özelliği bakımından köyler arasında bir farklılığa rastlanmamaktadır. Eşme kilimlerinde motif zenginliği dikkat çekici bir özelliktir.Örneğin;tavşan topuğu motifi,elibenlide motifi veya bazı köylerde söylendiği gibi koçboynuzu motifi,tazı kuyruğu motifi ayak motifi gibi motifler bu zenginliğin bir göstergesidir.Kilimlerdeki motiflerin Yörük kökenli olduğu görülmektedir. Motiflerin Yörük kökenli olmasına karşılık motiflerin yörede bazı köylerde kendi benliklerini bulduğunu ve yöreye özgü kilimlerin oluştuğunu görmekteyiz. Örneğin;Altınbaş kiliminin yörenin özellikle Takmak köyünde üretilen Yörük kökenli bir kilim olduğunu ve geçmişteki renk ve motif özelliğini günümüzde de koruması bakımından büyük önem taşıdığı bilinmektedir.Yöremizde eskiden kendi ihtiyaçlarını karşılamak için dokumacılıkla uğraşılırken,günümüzde yöre halkı dokumacılığı aile bütçesine katkıda bulunmak,yöre ekonomisini canlandırmak amacıyla yapar duruma gelmiştir.Ticari amaçla yapılan kilim dokumacılığı geleneksel Eşme kilimlerinin renk kalitesini eski gelenekselliğinden uzaklaştırsa da motif gelenekselliğini korumuştur.Ticari amaçla yapılan kilim dokumacılığı Eşme kilimlerini Dünya dokumacılık literatüründe önemli bir yere sahip olmasını sağlamıştır.Geleneksel Türk dokumacılığının Dünyaya açılan kapısı olmuştur. b)Sanayi Eşme İlçesinde imalat ve tamirat sanayi ile uğraşan küçük esnafın işyeri sıkıntısına çözüm bulmak amacıyla 1984 yılında bir kooperatif kurulmuştur. İlçenin kuzey doğusundaki 72.000 m2 lik alan site için uygun görülmüştür.Belediye imar planında sanayi sitesi olarak işaretlenen bu alan üzerinde kooperatif inşaatı başlamıştır. Kooperatif bünyesinde 139 işyeri bulunmakta olup fiziki gerçekleşme oranı % 95 dir. Üye sayısı 115 dir. Yerel Etkinlikleri Uluslararası Eşme Turistik Kilim Kültür Ve Sanat Festivali (Kuruluş 1992) YERİ VE TARİHİ :Eşme / Her Yıl Haziran Ayının Son Haftası (Cuma-Cumartesi-Pazar) DÜZENLEYEN KURULUŞ :Eşme Kaymakamlığı - Belediye Başkanlığı - T.C. Kültür Bakanlığı TEL :0.276.4141013 FAX :0.276.414119l Tarihi ve Coğrafi yapısı Eşme’nin ilk sakinlerinin Eşmeli Aşiretinden olduğu rivayet edilmektedir. Eşmeli aşiretinin bu adı nereden aldığı bilinmemektedir. Eşme pınarların başına yerleşen aşiret oymaklarına veya göç kafilelerine verilen isim olarak düşünülmektedir. İlçe Türk aşiretlerinden Eşmeli,Kacar, Harmandalı, Kızılkeçeli, Karate-keli, Sarıkeçili, Sarıtekeli, Sarıkeçeli gibi aşiretlere yurt ve oba olmuştur. Bu aşiretlerin bazılarının varlığını halen devam ettirmekte olup, Karakeçili aşiretinin Urfa ve Bilecikte Eşmeli aşiretinin de Kocaeli'ndeki aşiretlerle kan ve akrabalık bağlarının bulunduğu bilinmektedir. Osmanlı döneminde Güre-inay, Sirge Nahiyeleri ile birleştirilerek Eşme Kazası adı ile Denizli İline bağlanmıştır. Daha sonra Manisa İline (l865) bağlanmış, Cumhuriyetten sonra l953 yılında Uşak Kazasının İl olması ile birlikte Uşak’a bağlanmıştır. Eşme İlçesi; Batısı Sarıgöl ve Alaşehir, doğusu Uşak ve Ulubey, , Güneyi Güney Kuzeyi Kula, Selendi ilçeleriyle çevrili 823 rakımlı l338 Km² yüzölçümlü bir yerleşim merkezidir. Genelde çok engebeli bir arazisi bulunmaktadır. İç Anadolu ile Ege Bölgesi arasında geçiş ikliminin bütün özelliklerini taşıyan ilçede yıllık yağış oranı düşük seviyededir. Bu sebeple genelde seyrekçe meşe ağaçları ve bodur ağaçlar görülür. Güllü ve Akçaköy civarında az da olsa çam ormanı görülür. Akarsu olmayan ilçede göletlerle sulama yapılmaktadır ve bitki örtüsü hayvancılık yapmaya müsait olduğundan, hayvancılık önemli bir geçim kaynağıdır. Nüfus Eşme İlçesinin 2000 yılı Genel Nüfus Sayımına göre ; • İlçe Merkezinin Nüfusu 13 700 • Yeleğen Kasabasının Nüfusu 2 661 • Ahmetler Kasabasının Nüfusu 2 018 • Güllü Kasabasının Nüfusu 1 993 • Köylerin Nüfus Toplanı 20 584 • TOPLAM NÜFUS 40 956 İlçe nüfusunun çeşitli mesleklere göre dağılımı ise % 40 çiftçi, %20 Küçük esnaf, % 5 yurt dışında işçi, % 5 sanatkar ve %30 serbest meslek sahibidir. İlçe merkezinde okur yazarlık oranı % 94 , köylerde ise % 88 oranındadır. İlçe nüfusunun ana dili % l00 Türkçe’dir. İdari Durum Eşme ilçe merkezinde 5, Ahmetler Kasabasında 2, Yeleğen Kasabasından 3, Güllü Kasabasından 2 mahalle muhtarlığı mevcut olup, Merkez Belediyesi ile 3 Kasaba Belediyesi ile 57 Köyümüz vardır. Köyleri genellikle birden fazla mahalleden müteşekkil olup, dağınık bir yerleşim görülmektedir. İlçemize bağlı 57 Köye bağlı olarak 117 yerleşim birimi bulunmaktadır. http://esme.gov.tr/ http://www.kenthaber.com/ilceler.aspx?IlceKodu=6402 http://www.esmelisesi.com/ http://esmesumergiyim.spaces.msn.com/PersonalSpace.aspx http://j.domaindlx.com/akal64/ http://www.trst.esmeliyiz.biz/html/aindex.html http://www.esme.bel.tr/ http://tr.wikipedia.org/wiki/E%C5%9Fme,_U%C5%9Fak • T.C. Eşme Kaymakamlığı • Metin Center Mağazaları • Bülbüller Kuyumculuk • Eşmelilerin sitesi • eşme.gezgini.com • esmeilcesi.com.tr.tc egc.com.tr.tc

Popüler Yayınlar